Purgatorio

Gelezen in ‘Gazet van Antwerpen’ op dinsdag 2 januari 2007:

“Hoe kan iemand verklaren dat de executie van een persoon ‘ethisch’ niet aanvaardbaar is, terwijl diezelfde persoon ervoor gezorgd heeft dat honderden burgers, onder wie veel vrouwen en kinderen, met chemische wapens werden omgebracht? Wil Karel De Gucht even aan de familieleden van die slachtoffers gaan uitleggen wat ethisch is en wat niet?”

In deze lezersbrief stelt iemand de on-ethieke aard van de uitvoering van Saddams doodvonnis in vraag. Vanuit het Europese waardenpatroon zou men kunnen stellen dat het uitvoeren van de doodstraf toch wel moreel verwerpelijk is. Zonder te vervallen in cultuurrelativisme, ben ik me er tevens van bewust dat ons geheel van waarden en normen niet noodzakelijk gepast is voor samenlevingen met een andere culturele achtergrond, hoewel velen dit onder de noemer van ‘universele waarden en normen’ wel trachten te beweren. Toch wil ik hier even een lans breken voor de afschaffing van de doodstraf, zij het onvermijdelijk geïnspireerd door mijn achtergrond van westerse waarden en normen, door ‘de zaak Saddam’ als voorbeeld te nemen. Doorgaans zijn er twee motieven om mensen een straf op te leggen voor begane wandaden: de eerste is boetedoening, de tweede is het herstellen van de sociale orde. In het licht van de executie van Saddam lijkt er een derde motief te komen bovendrijven: wraak. De sjiietische meerderheid heeft door het al dan niet rechtvaardige proces de kans gekregen om zich te wreken voor tegen hen begane misdaden. Door te doen wat door hen ‘rechtvaardigheid’ wordt genoemd, ontnemen zij de kans aan andere betrokken groeperingen (o.a. Koerden) om Saddam tot verantwoording te roepen. De vraag rijst ook of de executie een gepast antwoord biedt op de andere twee motieven. Met betrekking tot het herstel van de sociale orde heeft deze beslissing naar alle waarschijnlijkheid gefaald: de sociopolitieke kloof tussen sjiieten en soennieten wordt bestendigd en zelfs vergroot. Nieuwe conflicten naar aanleiding van de executie zullen dan ook niet uitblijven. Ik betwijfel ook dat het doodvonnis als straf voor de schuldige zwaarder weegt dan een levenslange gevangenisstraf. Is het namelijk niet zo dat het ontnemen van iemands vrijheid erger is dan de dood? De enige die men gestraft heeft met deze executie is de Iraakse samenleving zelf en met name zijn leden.

Zie ook: Duidende artikels en standpunten over de executie van Saddam Hoessein (De Morgen)